|
Güneş ve güneş çevresinde dolanan gök cisimlerinden meydana gelir. Güneş
sisteminde gezegen, uydu, kuyruklu yıldız ve meteor bulunur. Güneş
sisteminin oluşumu ile ilgili en çok bilinen teori Kant-Lapslace
teorisidir.
Bu teoriye göre güneş sistemi önce bir nebula (kızgın gaz kütlesi) idi.
Daha sonra nebula soğudukça küçüldü ve ekseni etrafındaki dönme hızı
arttı. Böylece merkez kaç kuvvetinin etkisiyle güneşten kopan parçalar
uzaya yayıldı.
Güneş Sistemi’nde bulunan bütün gök cisimleri Güneşin çekim etkisi
altındadır ve onun etrafında dönerler. Bu hareket, odak noktalarının
birinde Güneş yer alan elips şeklindeki bir yörünge üzerinde olmaktadır.
Güneş Sistemi, bütünüyle ve aynı yönde dönen bir disk şeklinde hareket
halindedir. Güneş Sistemi’nin çapı yaklaşık 30 ışık yılı kadardır. Güneş
sisteminde Dünyadan başka 8 gezegen vardır. Bunlar;
Venüs, Mars, Neptün,
Uranüs, Satürn, Jüpiter, Merkür ve Plüton’dur
Güneş:Güneş Sistemindeki 200 milyar
yıldızdan birisi olan Güneş kütlesi sıcak gazlardan oluşan ve çevresine
ısı ve ışık yayan bir yıldızdır.
Güneşin çapı dünya çapının 110 katı (1.4 milyon km), hacmi 1.3 milyon
katı ve ağırlığı 333.000 katı kadardır. Güneşin yoğunluğu ise Dünyanın
yoğunluğunun ¼’ü kadardır. Güneş kendi ekseni etrafında saatte 70 000 km
hızla döner. Bir turunu ise 25 günde tamamlar.
Güneş % 75 hidrojen, % 20 helyum ve % 5’de diğer elementlerden oluşur.
Güneşte hidrojenin helyuma dönüşmesi sırasında (füzyon - erime birleşme)
büyük bir enerji ortaya çıkar. Saniyede 600 milyon ton hidrojen helyuma
dönüşür. Buda her saniye Güneşin 4.5 milyon ton hafiflemesine yol açar.
Güneşteki füzyon olayı sonucunda kızıl kırmızımsı bir alev 15-20 bin km
yükselir ki bu olaya Güneş Fırtınası denir. Bu bilgilere bakarak günün
birinde Güneşin çevresine ısı ve ışık yayamayacağını ve dolayısı ile
yeryüzünde yaşamın sona ereceğini düşünebiliriz. Ancak bu çok uzun
yıllar sonra olacak bir olaydır.
Güneşin yüzey ısısı 6 000 °C ve merkezindeki ısı ise 1.5 milyon °C’dir.
Güneşten çıkan enerjinin 2 milyonda birlik kısmı yeryüzüne ulaşır.
Güneş’in üç günde yaymış olduğu enerji, Dünya’da bilinen bütün petrol,
kömür ve ormanlardan elde edilecek enerjiye eşittir. Güneş ışınları 8.5
dakikada yeryüzüne ulaşır.
Güneş Sistemindeki Gezegenlerin
Özellikleri
|
Gezegen |
Güneşe uzaklık
(milyon km) |
Dönüş süresi
(gün) |
Yoğunluk
(g/cm³) |
Çapı
(km) |
Yıl
(gün) |
Uydu
Sayısı |
|
Merkür |
57.85 |
58.65 |
5.42 |
4878 |
87.97 |
- |
|
Venüs |
108.1 |
243 |
5.25 |
12104 |
224.7 |
- |
|
Dünya |
149 |
1 |
5.55 |
12756 |
365 |
1 |
|
Mars |
227.8 |
1.026 |
3.94 |
6796 |
686.98 |
2 |
|
Jüpiter |
777.84 |
0.408 |
1.31 |
142500 |
4328.9 |
63 |
|
Satürn |
1426.08 |
0.425 |
0.69 |
120600 |
10752.9 |
47 |
|
Uranüs |
2867.41 |
0.746 |
1.29 |
51400 |
30660 |
27 |
|
Neptün |
4493.9 |
0.796 |
1.64 |
49528 |
60152 |
8 |
|
Plüton |
5909.74 |
6.39 |
2.03 |
2300 |
90410.5 |
3 |
1. Bütün gezegenler elips
şeklinde bir yörüngede hareket ederler. Hızları ve yörünge uzunlukları
farklıdır. Yörüngeleri birbirleri ile kesişir.
2. Gezegenler hem Güneş etrafında hem
de kendi ekseni etrafında dönerler.
3. En küçük gezegen Plüton, en büyük
gezegen ise Jüpiter’dir.
4. Güneş'e en yakın gezegen Merkür,
bilinen en uzak gezegen ise Plüton’dur.
5. Dünya’ya en yakın gezegen
Venüs’tür.
6. Dünya’nın 1, Mars ve Neptün’ün 2,
Uranüs’ün 27, Satürn’ün 10 ve Jüpiter’in 12 uydusu vardır. Merkür ve
Plüton’un uydusu yoktur.
7. Güneş'e yakın olan gezegenler daha
hızlı, uzak olan gezegenler ise daha yavaş hareket ederler. Uzak olan
gezegenlerin yörüngeleri daha uzun olduğu için Güneş
etrafındaki dönüşlerini daha geç tamamlarlar.
8. Bütün gezegenler hem kendi, hem de
Güneş etrafında batıdan doğuya doğru dönerler.
9. Bütün gezegenlerin yörünge
düzlemleri, Güneş'in ekvator düzlemi içinde yer alır.
10. Bütün gezegenlerin eksenleri ile
yörünge düzlemleri arasında eğiklik vardır.
11. Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün gibi
gezegenlerin yoğunlukları küçük gezegenlere göre daha azdır. Bunun
nedeni büyük gezegenlerin bileşimlerinin daha hafif maddelerden
oluşmasıdır. |
